این بیماری با تغییراتی در غضروف مفصلی شروع می شود که به دلیل آن سطوح مفصلی استخوان ها می لغزند. سوء تغذیه و از دست دادن قابلیت ارتجاعی منجر به تحلیل و تحلیل آن می شود، در حالی که بافت استخوانی سطوح مفصلی در معرض دید قرار می گیرد، سر خوردن مختل می شود، فضای مفصل باریک می شود و بیومکانیک مفصل تغییر می کند. غشای سینوویال پوشاننده مفصل و تولید مایع سینوویال (که غضروف را تغذیه می کند و به عنوان روان کننده فیزیولوژیکی عمل می کند) تحریک می شود که منجر به افزایش مقدار آن در مفصل (سینوویت) می شود. در پس زمینه باریک شدن فضای مفصل، حجم مفصل کاهش می‌یابد، مایع سینوویال از دیواره خلفی کپسول مفصل بیرون زده و کیست بکر تشکیل می‌شود (که با رسیدن به اندازه بزرگ می‌تواند باعث ایجاد درد در حفره پوپلیتئال شود).
بافت نازک و ظریف کپسول مفصلی با بافت همبند خشن جایگزین می شود و شکل مفصل تغییر می کند. بافت استخوان اطراف مفصلی رشد می کند، استئوفیت ها (رشد استخوان پاتولوژیک) تشکیل می شوند. گردش خون در بافت های اطراف مفصلی مختل می شود، محصولات متابولیکی کمتر اکسید شده در آنها تجمع می یابد، گیرنده های شیمیایی تحریک کننده و سندرم درد مداوم ایجاد می شود. در پس زمینه تغییرات در آناتومی مفصل، اختلال در عملکرد عضلات اطراف رخ می دهد، هیپوتروفی و اسپاسم ظاهر می شود و راه رفتن مختل می شود. یک محدودیت دائمی در دامنه حرکتی مفصل (انقباض) ظاهر می‌شود، گاهی اوقات چنان واضح است که فقط حرکات تکان دهنده (سفتی) یا عدم حرکت کامل (آنکیلوز) امکان پذیر است.
گونارتروز یک بیماری نسبتاً شایع است: 10٪ از کل جمعیت کره زمین را تحت تأثیر قرار می دهد و در سن بالای 60 سال هر سوم افراد را مبتلا می کند.
علل گوناترروز
- آسیب به استخوان ها و مفاصل.
- بیماری های التهابی مفصل (روماتوئید، نقرس).
- اختلالات متابولیسم مواد معدنی در غدد درون ریز مختلف (دیابت شیرین، بیماری های غدد پاراتیروئید، هموکروماتوز).
- بیماری های سیستم عضلانی و نوروپاتی (بیماری شارکو).
علاوه بر دلایل اصلی، عوامل زمینه نامطلوب نیز برای ایجاد گوناترروز وجود دارد که عبارتند از:
- اضافه وزن (به معنای واقعی کلمه به اندام تحتانی فشار وارد می کند)؛
- سن (بیشتر افراد مسن تحت تأثیر این بیماری قرار می گیرند)؛
- جنسیت زن (از نظر آماری، زنان بیشتر بیمار می شوند)؛
- افزایش ورزش و فعالیت بدنی حرفه ای.
علائم آرتروز مفاصل زانو
- دردی که با راه رفتن افزایش می یابد و با استراحت کاهش می یابد.
- مشکل در حرکات عادتی و فیزیولوژیکی در مفاصل.
- یک "کرچ" مشخصه در مفاصل.
- افزایش اندازه مفاصل و تغییر شکل قابل مشاهده آنها.
مراحل گونارتروز
مراحل بالینی آرتروز مفصل زانو. این بیماری چندین مرحله را طی می کند.
- در مرحله اول، فرد فقط یک احساس ناراحتی یا «سنگینی» جزئی در زانو احساس می‌کند که هنگام راه رفتن طولانی یا افزایش فعالیت بدنی آزاردهنده است. معاینه اشعه ایکس بی اطلاع خواهد بود: تنها باریک شدن جزئی فضای مفصل قابل تشخیص است، هیچ تغییر دیگری وجود نخواهد داشت. در شروع بیماری، فرد به متخصصان مراجعه نمی کند و به علائم ظاهر شده اهمیت زیادی نمی دهد.
- مرحله دوم با درد قابل توجهی مشخص می شود که شدت آن با استراحت کاهش می یابد. مشکل در حرکت در مفاصل ظاهر می شود و هنگام راه رفتن یک مشخصه "خرد کردن" شنیده می شود (از بیمار می توانید یک عبارت رایج در زندگی روزمره را بشنوید: "زانوها می شکند"). اشعه ایکس باریک شدن فضای مفصل و استئوفیت های جدا شده را آشکار می کند.
- هنگامی که گونارتروز به مرحله بعدی و سوم منتقل می شود، درد بیمار را دائماً از جمله در حالت استراحت آزار می دهد و اختلالی در پیکربندی مفاصل رخ می دهد، یعنی تغییر شکل، که با تورم در زمان التهاب تشدید می شود. رادیوگرافی ها باریک شدن متوسط فضای مفصل و استئوفیت های متعدد را نشان می دهد. در مرحله سوم، بسیاری از مردم در حال حاضر به دنبال کمک پزشکی هستند، زیرا کیفیت زندگی به دلیل درد و مشکل در راه رفتن به طور معمول به طور قابل توجهی آسیب می بیند.
- مرحله چهارم با درد بی وقفه و ناتوان کننده همراه است. تلاش های حداقلی برای حرکت به یک مصیبت دشوار برای فرد تبدیل می شود، تغییر شکل مفاصل از نظر بصری قابل توجه است و راه رفتن بسیار دشوار است. اشعه ایکس تغییرات قابل توجهی را نشان می دهد: فضای مفصل عملاً در تصاویر مشخص نیست، چندین استئوفیت درشت، "موش های مفصلی" (قطعاتی از استخوان در حال سقوط در حفره مفصلی) آشکار می شوند. این مرحله از گونارتروز تقریباً همیشه مستلزم ناتوانی است: اغلب نتیجه بیماری ادغام کامل مفصل، ناپایداری آن و تشکیل "مفصل کاذب" است.
چه کسی آرتروز مفصل زانو را درمان می کند؟
مراقبت های پزشکی واجد شرایط برای گونارتروز می تواند توسط یک درمانگر، روماتولوژیست و پزشک عمومی (پزشک خانواده) به بیمار ارائه شود، اما این متخصصان مفصل زانو را با آرتروز بدون عارضه درمان می کنند. هنگامی که سینوویت رخ می دهد یا درمان تجویز شده توسط درمانگر اثر مورد نظر را نمی دهد، بدون کمک ارتوپد نمی توانید انجام دهید. در شرایطی که نیاز به مراقبت های جراحی است، بیمار به بخش تخصصی ارتوپدی و تروماتولوژی فرستاده می شود.
آرتروز مفصل زانو را چگونه و با چه چیزی درمان کنیم؟
روش های شناخته شده در حال حاضر درمان آرتروز مفصل زانو به غیر دارویی محافظه کارانه، دارویی و جراحی تقسیم می شوند.
روش های غیر دارویی
بسیاری از بیماران این سوال را می پرسند: چگونه آرتروز مفصل زانو را بدون قرص درمان کنیم؟ در پاسخ به این سوال باید بگوییم که گونارتروز یک بیماری مزمن است و برای همیشه قابل رفع نیست. با این حال، بسیاری از روش‌های غیر دارویی موجود در حال حاضر برای مبارزه با این بیماری می‌توانند به طور قابل توجهی پیشرفت آن را کاهش داده و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشند، به‌ویژه زمانی که در مراحل اولیه بیماری استفاده شوند. اگر به موقع با پزشک مشورت کنید و بیمار انگیزه کافی برای بهبودی داشته باشد، گاهی اوقات برای از بین بردن عوامل منفی کافی است. به عنوان مثال، ثابت شده است که کاهش وزن اضافی، تظاهر علائم اصلی بیماری را کاهش می دهد.
حذف فعالیت بدنی پاتولوژیک و برعکس انجام تمرینات درمانی با استفاده از برنامه های فیزیکی منطقی از شدت درد می کاهد. نشان داده شده است که تمرینات برای بهبود قدرت عضله چهار سر ران دارای اثرات قابل مقایسه با داروهای ضد التهابی است.
اگر آرتروز مفصل زانو را درمان می کنیم، باید برای تغذیه مناسب تلاش کنیم: محصولات حاوی مقادیر زیادی کلاژن حیوانی و کندرویتین (میگو، خرچنگ، کریل)، سبزیجات و میوه های تازه سرشار از کلاژن گیاهی و آنتی اکسیدان ها به بهبود خاصیت کشسانی غضروف مفصلی کمک می کند، و اشتیاق به مربا، گوشت دودی، گوشت دودی، و گوشت های شیرین برعکس، اختلالات متابولیک در بدن و تجمع اضافه وزن را به چاقی تشدید می کند.
هنگامی که به این فکر می کنید که موثرترین درمان برای آرتروز زانو چیست، باید به یاد داشته باشید که درمان و روش پیشگیری موثری مانند ارتز: ثابت کردن بالشتک های زانو، ارتزها، بانداژهای الاستیک و کفی های ارتوپدی باعث کاهش و توزیع صحیح بار روی مفصل می شود و در نتیجه از شدت درد در آن می کاهد.
درمان جامع آرتروز مفصل زانو همچنین شامل انتصاب روش های فیزیکی بسیار موثر حتی در اشکال پیشرفته این بیماری است. هنگامی که به طور گسترده در دسته های مختلف بیماران مبتلا به این بیماری استفاده می شود، مغناطیس درمانی اثربخشی خود را ثابت کرده است: تنها پس از چند روش، شدت درد کاهش می یابد، در نتیجه بهبود گردش خون، کاهش تورم و از بین بردن اسپاسم عضلانی، تحرک مفصل افزایش می یابد. اثر مغناطیس درمانی به ویژه هنگامی که التهاب فعال در مفصل ایجاد می شود برجسته می شود: شدت ادم به طور قابل توجهی کاهش می یابد و علائم سینوویت پس می رود. روش های فیزیوتراپی مانند لیزر درمانی و سرما درمانی (قرار گرفتن در معرض سرما) که دارای اثر ضد درد شدید هستند، چندان محبوب نیستند، اما در درمان مفصل زانو با آرتروز کمتر مؤثر نیستند.
درمان دارویی
داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) که به شکل های خارجی (ژل های مختلف، پمادها) و استفاده سیستمیک (قرص ها، شیاف ها، محلول ها) در دسترس هستند، مدت هاست اثربخشی خود را در درمان آرتروز ثابت کرده اند و به طور گسترده توسط پزشکان تجویز می شوند. با مسدود کردن التهاب در سطح آنزیمی، درد و تورم مفاصل را از بین می‌برند و پیشرفت بیماری را کاهش می‌دهند. برای تظاهرات اولیه بیماری، مصرف موضعی این داروها همراه با روش های غیر دارویی موثر است. اما با آرتروز پیشرفته مفاصل زانو، نمی توانید بدون قرص انجام دهید. لازم به یادآوری است که استفاده طولانی مدت سیستمیک از NSAID ها می تواند باعث ایجاد و تشدید فرآیندهای زخم در دستگاه گوارش شود و علاوه بر این بر عملکرد کلیه ها و کبد تأثیر منفی بگذارد. بنابراین، بیمارانی که برای مدت طولانی از NSAID استفاده می کنند نیز باید داروهایی تجویز شود که از مخاط معده محافظت می کند و به طور منظم پارامترهای آزمایشگاهی عملکرد اندام های داخلی را کنترل می کند.
در مورد استئوآرتریت پیشرفته و «پیشرفته»، زمانی که فرد درد غیرقابل تحملی را تجربه می‌کند که حتی در حالت استراحت نیز فروکش نمی‌کند، خواب طبیعی را مختل می‌کند و با داروهای NSAID، کورتیکواستروئیدها و روش‌های غیردارویی تسکین نمی‌یابد، می‌توان مسکن‌های افیونی تجویز کرد. این داروها فقط با تجویز پزشک استفاده می شوند که تجویز آنها را در هر مورد خاص در نظر می گیرد.
کندروپروتکتورها (که به معنای واقعی کلمه "محافظ غضروف" ترجمه شده است). این نام به داروهای مختلفی اشاره دارد که با یک خاصیت متحد شده اند - یک اثر اصلاح کننده ساختار، یعنی توانایی کند کردن تغییرات دژنراتیو در غضروف و باریک شدن فضای مفصل. آنها به اشکال هم برای تجویز خوراکی (گلوکزامین، کندرویتین سولفات، پیاسکلدین) و هم برای تزریق در حفره مفصل (هیالورونات ها) تولید می شوند. البته، این داروها معجزه نمی کنند و غضروف جدید را "رشد" نمی کنند، اما می توانند از تخریب آن جلوگیری کنند. برای دستیابی به اثر ماندگار، آنها باید برای مدت طولانی و در دوره های منظم چندین بار در سال استفاده شوند.
درمان جراحی آرتروز مفاصل زانو
اغلب مواردی وجود دارد که با وجود درمان جامع کافی، بیماری پیشرفت کرده و کیفیت زندگی فرد را به طور پیوسته کاهش می دهد. در چنین شرایطی، بیمار شروع به پرسیدن سؤالات می کند: "اگر داروهای تجویز شده به آرتروز مفصل زانو کمک نکرد، چه باید کرد؟"، "آیا درمان جراحی برای آرتروز زانو نشان داده شده است؟"، "آرتروز مفصل زانو چگونه با جراحی درمان می شود؟" در پاسخ به این سؤالات باید روشن شود که نشانه های درمان جراحی آرتروز مفاصل زانو، سندرم درد غیرقابل درمان و اختلال قابل توجه مفصل است که با استفاده از درمان های پیچیده محافظه کارانه قابل رفع نیست.
محبوب ترین نوع مراقبت های جراحی برای گونارتروز، اندو پروتز است، یعنی برداشتن مفصل خود با نصب فوری یک پروتز فلزی جایگزین آن، که طراحی آن شبیه به آناتومی مفصل زانو انسان است. در عین حال، پیش نیاز انجام این نوع درمان جراحی عدم وجود ناهنجاری های شدید مفصل، تشکیل "مفاصل کاذب"، انقباضات عضلانی و آتروفی عضلانی مشخص است.
در صورت پوکی استخوان شدید (کاهش قابل توجهی در تراکم مواد معدنی استخوان)، اندو پروتز نیز نشان داده نمی شود: استخوان "قند" در برابر ورود پین های فلزی مقاومت نمی کند و تحلیل سریع بافت استخوان در محل نصب آنها آغاز می شود و ممکن است شکستگی های پاتولوژیک رخ دهد. بنابراین، تصمیم گیری به موقع در مورد نیاز به نصب اندو پروتز بسیار مهم به نظر می رسد - این باید زمانی اتخاذ شود که سن و وضعیت عمومی بدن انسان هنوز اجازه انجام عمل را می دهد. با توجه به نتایج مطالعات طولانی مدت، طول مدت اثر اندو پروتز، یعنی مدت موقت عدم وجود محدودیت های حرکتی قابل توجه و حفظ کیفیت زندگی مناسب حدود ده سال است. بهترین نتایج درمان جراحی در افراد 45-75 ساله با وزن کم (کمتر از 70 کیلوگرم) و استاندارد زندگی نسبتاً بالا مشاهده می شود.
علیرغم استفاده گسترده از آرتروپلاستی زانو، نتایج این گونه عمل ها اغلب رضایت بخش نیست و میزان عوارض آن بالاست. این به دلیل ویژگی های طراحی پروتزهای داخلی و پیچیدگی خود مداخله جراحی است (تعویض مفصل ران از نظر فنی بسیار ساده تر است). اینها شامل جراحی بای پس آرترومدولاری و استئوتومی اصلاحی است. شنت آرترومدولاری اتصال کانال مدولاری استخوان ران با حفره مفصل زانو با استفاده از یک شانت - یک لوله فلزی توخالی است. به همین دلیل، مغز استخوان چرب از یک سوم تحتانی استخوان ران وارد مفصل زانو می شود، غضروف را تغذیه و آن را روان می کند، در نتیجه کاهش قابل توجهی در درد حاصل می شود.
هنگامی که محور اندام تحتانی تغییر می کند (اما با شرایط محدودیت جزئی دامنه حرکات)، استئوتومی اصلاحی مؤثر است - تقاطع استخوان درشت نی با اصلاح محور آن و به دنبال آن ثابت شدن با یک صفحه و پیچ در موقعیت مورد نظر. در این مورد، دو هدف به دست می آید - عادی سازی بیومکانیک به دلیل ترمیم محور اندام، و همچنین فعال شدن گردش خون و متابولیسم در طول همجوشی استخوان. و اگرچه امروزه پزشکی قادر به ارائه دارویی نیست که برای همیشه از شر آن خلاص شود یا راه های دیگری برای درمان کامل این بیماری ارائه دهد، اما یک سبک زندگی سالم، کمک به موقع و پیروی از توصیه های پزشک می تواند از پیشرفت آن جلوگیری کند.